Mangan Nedir?

• Kimyasal sembolü: Mn

• Atom numarası: 25

• Fiziksel özellikler:

  • Gri-beyaz renkli

  • Sert ve kırılgan

  • Doğada serbest metal olarak bulunmaz, genellikle oksit ve karbonat mineralleri halinde bulunur.

Başlıca Mangan Mineralleri

• Pirolusit (MnO₂) → En önemli ve yaygın mangan cevheri

• Psilomelan

• Rodochrosit (MnCO₃)

• Manganit (MnO(OH))

Oluşumu

• Sedimanter yataklar

• Hidrotermal damarlar

• Deniz tabanı nodülleri (manganez nodülleri)

• Demir yataklarıyla birlikte bulunabilir

Kullanım Alanları

Metalurji (En büyük kullanım alanı)

• Çelik üretimi (%80–90)

  • Çeliğin sertliğini ve dayanımını artırır

  • Kükürt ve oksijen bağlayıcı (deoksidan)

• Ferromangan ve silikomangan alaşımları

Kimya ve Endüstri

• Piller (özellikle alkali ve lityum-iyon piller)

• Boya ve pigment üretimi

• Cam sanayi (renk giderici)

• Seramik ve kaynak elektrotları

Tarım ve Sağlık

• Bitkiler için eser element

• Gübre katkısı

• İnsan vücudunda enzim fonksiyonları için gerekli (fazlası toksiktir)

Türkiye’de Mangan

• Türkiye mangan açısından orta düzeyde rezervlere sahiptir.

• Başlıca yataklar:

  • Zonguldak

  • Denizli

  • Muğla

  • Balıkesir

  • Artvin

• Çoğu yatak düşük–orta tenörlüdür, zenginleştirme gerektirir.

Mangan Madenciliği

• Açık ocak veya yeraltı işletmeciliği

• Üretim aşamaları:

  1. Kırma – eleme

  2. Zenginleştirme (gravite, manyetik ayırma)

  3. Metalurjik veya kimyasal kullanım

Avantajlar / Riskler

Avantajlar

• Çelik sanayisi için vazgeçilmez

• Enerji depolama (batarya) sektöründe önemi artıyor

Riskler

• Toz ve uzun süreli maruziyet sağlık riski oluşturabilir

• Çevresel kontrol gerektirir